Tôi muốn có một trang ghi chép trước mỗi quyết định đầu tư đáng kể. Trang ấy không cần đẹp. Nó cần đủ rõ để một thời gian sau đọc lại, tôi vẫn biết lúc đó mình đang dựa vào thông tin nào và mong điều gì xảy ra.
Nếu chỉ ghi kết quả, rất dễ nhìn một khoản lời rồi nghĩ rằng cách làm của mình đều đúng. Hoặc nhìn một khoản lỗ rồi bỏ đi mọi lý do từng có. Tôi cần giữ một bản chụp của suy nghĩ trước khi biết kết quả, để còn học được điều cụ thể.
Mình đang mua điều gì?
Tên tài sản chưa đủ. Tôi giải thích bằng lời bình thường nguồn tạo ra giá trị mà mình đang kỳ vọng. Nó đến từ hoạt động kinh doanh, dòng tiền nhận được, khả năng bán lại hay một thay đổi chưa xảy ra? Phần nào có tài liệu để kiểm tra, phần nào chỉ mới là giả định?
Nếu không giải thích được bằng vài câu rõ ràng, tôi cần đọc thêm. Một đoạn giới thiệu hấp dẫn có thể làm mình thấy đã hiểu, trong khi thực ra chỉ mới nhớ cách người khác kể.
Ba điều cần được kiểm tra
Điều đầu tiên là nguồn: số liệu đến từ đâu, thuộc kỳ nào và có đang so sánh cùng một cách tính không. Điều thứ hai là chi phí: khoản nào hiện rõ, khoản nào chỉ xuất hiện khi mua, giữ hoặc bán. Điều thứ ba là lối ra: trong trường hợp cần tiền, mình có thể làm gì và có giới hạn nào?
Tôi không muốn dùng một bảng tính nhiều dòng để thay cho việc hiểu. Một phép tính rất gọn nhưng đúng giả định có ích hơn một mô hình phức tạp mà dữ liệu đầu vào chưa được kiểm tra.
Viết sẵn điều có thể khiến mình sai
Tôi muốn hỏi: nếu quyết định này không đi như dự tính, nguyên nhân hợp lý nhất là gì? Có thông tin nào đang bị mình bỏ qua vì nó làm câu chuyện bớt hấp dẫn không? Dấu hiệu nào sẽ cho thấy giả định chính không còn đúng?
Đây không phải một cách dự đoán hết tương lai. Nó là cách để mình có điểm đối chiếu. Khi thông tin mới đến, mình có thể xem nó ảnh hưởng đến phần nào của lý do ban đầu, thay vì chỉ phản ứng với biến động trước mắt.
Hẹn lúc nhìn lại
Tôi muốn chọn một mốc để xem lại quyết định và những việc cần theo dõi trong thời gian đó. Mốc này tùy loại tài sản và mục đích sử dụng tiền. Không có một lịch chung phù hợp cho tất cả mọi người hay mọi khoản đầu tư.
Khi nhìn lại, tôi muốn chia thành ba phần: điều đã xảy ra, điều mình hiểu đúng hoặc sai, và điều sẽ sửa trong cách làm. Một trang ghi chép không bảo đảm có lợi nhuận. Nhưng nó có thể giúp mình bớt kể lại quá khứ theo ý muốn của hiện tại.
Ghi cả điều sẽ khiến mình đổi ý, ngay khi mình còn chưa cần bảo vệ một quyết định.
Ghi chép cá nhân để học và suy nghĩ, không phải hướng dẫn mua bán hay cam kết lợi nhuận.
Jessie
