Nhìn căn nhà này, tôi hình dung mình đang sống ở đó. Có ông bà, có chúng tôi và con cái, chiều xuống là dọn cơm ra ăn. Lúc ngồi vào bàn, ngoài sân vẫn còn nắng. Ai cũng đã về nhà, thức ăn vừa nấu xong, nồi cơm mở nắp còn bốc hơi nghi ngút.
Trong bức ảnh, tôi thích mái ngói xếp lớp, những cột gỗ sẫm màu và chiếc bàn kê ngay giữa khoảng sân. Mấy chiếc ghế dài đặt quanh bàn, cây xanh chen vào bên hiên. Nắng rọi qua làn hơi bốc lên từ nồi, làm cả khoảng phía trên bàn ăn sáng bừng. Phía trong nhà tối hơn, càng khiến khoảng sân có nắng ấy trông ấm áp. Nhìn một lúc là muốn kéo ghế ngồi xuống.
Tôi hình dung quanh căn nhà mình sẽ có nhiều cây. Cuối chiều, tưới xong một lượt, đất sẫm lại, mùi đất ẩm bốc lên quyện với mùi lá và cỏ. Có cơn gió lùa qua sân, mang theo cả mùi tỏi phi từ bếp. Trong nhà có tiếng mở nắp nồi, tiếng bát đũa chạm nhau, tiếng gọi lấy thêm cái muỗng. Nghe gọi ăn cơm thì rửa tay, phụ bưng nốt đĩa rau rồi ngồi vào bàn.
Bữa cơm trong căn nhà ấy, tôi muốn có măng xào, tôm rim, canh rau lang và một đĩa rau muống luộc. Cà pháo với ớt ngâm muối thì nhất định phải có. Chỉ nghĩ đến từng ấy món đặt cạnh nồi cơm nóng là tôi đã thấy đói.
Măng thái miếng vừa ăn, xào ráo, mặt măng áo một lớp dầu mỏng, lẫn chút tỏi vàng và hành lá. Gắp lên vẫn còn nóng. Cắn vào thấy giòn, càng nhai càng rõ vị ngọt và mùi măng. Tôi thích gắp một đũa măng đặt lên cơm, ăn ngay lúc cả hai còn nóng, vừa ăn vừa với tay lấy thêm một miếng nữa.
Cạnh đĩa măng là tôm rim đỏ au, nước rim sánh lại, bám quanh từng con. Vị mặn ngọt vừa đủ đậm để ăn cùng cơm trắng. Múc một chút nước rim xuống bát, nghiêng cho thấm vào lớp cơm bên dưới, rồi đặt con tôm lên trên. Thịt tôm chắc, ngọt, lớp ngoài thơm mùi nước mắm và đường thắng. Những hạt cơm dính chút nước rim ấy bao giờ cũng hết trước.
Ăn vài miếng đậm miệng rồi húp một muỗng canh rau lang thì dễ chịu vô cùng. Tôi muốn bát canh có những ngọn rau non, lá nấu mềm, nước canh thanh, còn nóng đến mức phải thổi nhẹ. Rau mềm trôi qua đầu lưỡi, vị ngọt dịu ở lại sau miếng tôm rim. Bát canh cứ chuyền từ người này sang người kia, ai cũng múc một ít vào bát mình.
Rau muống luộc thì phải vừa chín, còn xanh, cọng rau cắn vào vẫn giòn, lá mềm mà không nhũn. Gắp một đũa rau, chấm nhẹ vào nước mắm có dằm ớt rồi ăn cùng cơm. Tôi thích cái vị rau luộc rõ ràng như vậy: nhai đến đâu thấy mát miệng đến đó, ăn giữa những miếng măng xào, tôm rim lại càng ngon.
Nhưng thứ khiến tôi muốn xới thêm cơm thường là đĩa cà pháo và hũ ớt ngâm muối. Cà trắng ngà, vừa chua tới, cắn nghe giòn rụm, ăn với canh rau lang rất hợp. Quả ớt ngấm muối, cắn một miếng nhỏ thấy mặn, thơm rồi cay dần. Gắp thêm miếng tôm, ăn thêm miếng cơm, đến lúc nhìn xuống thì bát đã vơi. Tay lại đưa ra xin xới thêm một ít, dù lúc đầu còn định chỉ ăn một bát.
Tôi muốn chiếc bàn đủ rộng để bày những món ấy, đủ chỗ cho ông bà ngồi cùng chúng tôi và bọn trẻ. Người thích ăn măng có đĩa măng ở gần. Bát canh nóng để xa tầm tay đứa nhỏ. Có người bóc giúp con tôm, có người thấy bát cơm của ông bà gần hết thì hỏi có ăn thêm không. Giữa bữa, một đứa kể chuyện ở lớp, đang kể dở lại phải nhắc nó nhai xong đã.
Tình cảm trong một căn nhà, tôi thích nhìn thấy ở những việc như vậy. Nhớ ai ăn cay, ai thích cơm mềm. Biết có người mê cà pháo nên lúc dọn bàn lấy thêm vài quả. Miếng ngon vừa gắp lên đã đặt sang bát bên cạnh. Mọi người ăn và nói chuyện, thỉnh thoảng có một câu làm cả bàn bật cười.
Tôi đặc biệt thích ý nghĩ được ăn cơm sớm. Bữa ăn bắt đầu khi nắng còn len qua mái hiên, ánh sáng còn đủ để nhìn rõ màu xanh của rau, màu đỏ của tôm và hơi nóng trên miệng bát. Ngồi ăn chậm một chút cũng được, kể thêm một chuyện cũng được. Được có mặt ở nhà vào giờ ấy, người mình thương cũng có mặt, tôi thấy cuộc sống đã dễ chịu lắm rồi.
Ăn xong, cùng nhau gom bát đũa, cất thức ăn, lau bàn. Ngoài sân vẫn còn sáng. Ông bà ngồi lại dưới hiên, bọn trẻ chơi quanh đó, chúng tôi làm xong thì mang nước ra ngồi cùng. Gió chiều luồn qua tán lá, mùi đất ẩm vẫn còn. Trong bếp còn chút cơm, trên bàn còn hũ ớt ngâm muối, ai lát nữa đói thì ăn thêm.
Rồi trời tối hẳn, chúng tôi vào nhà, trải chiếu ngồi bên bàn trà. Căn nhà gỗ cũ, những thứ trong nhà cũng giản dị, nhưng ngồi đâu cũng thấy dễ chịu. Tắm rửa xong, mặc bộ đồ rộng, duỗi chân trên chiếu, tôi thấy người nhẹ hẳn. Bữa cơm đã dọn, bát đũa đã rửa, buổi tối còn dài để ngồi chơi với nhau.
Trên bàn là ấm trà vừa pha và mấy chiếc chén nhỏ. Rót trà ra, hơi nóng mang theo mùi lá thơm dịu. Tôi cầm chén trong tay một lúc, đợi bớt nóng rồi mới uống. Ngụm đầu hơi chát, nuốt xuống lại thấy ngọt nhẹ. Có người vừa uống vừa kể chuyện, có người chỉ ngồi nghe, thỉnh thoảng đưa chén ra để rót thêm.
Chiếc loa lớn đang mở nhạc không lời, tiếng nhạc thanh nhẹ, lan đều trong gian nhà. Vẫn nghe rõ tiếng đặt chén xuống bàn, tiếng nói chuyện và tiếng cười. Tôi đã xịt muỗi, côn trùng từ sớm. Giờ cứ ngồi thong thả trên chiếu, uống trà, nghe nhạc, hết chuyện thì im một lúc cũng thấy thoải mái.
Ngoài sân, trăng sáng. Nhìn qua cửa thấy ánh trăng trên nền sân, những chỗ có bóng cây thì sẫm lại. Gió đêm mang hơi mát vào nhà. Ngồi từ trong nhìn ra, tôi muốn cứ để buổi tối trôi chậm như vậy, uống hết chén trà này rồi mới tính đến chuyện đi ngủ.
Đến lúc ấy, chắc tôi sẽ nhớ chị em gái của mình rất nhiều. Tôi muốn các chị em cũng có mặt, ngồi gần nhau trên tấm chiếu, cùng uống trà, cùng nghe một bản nhạc. Có thể kể một chuyện đang nghĩ trong đầu, cũng có thể chỉ nói món tôm hôm nay ngon, lần sau làm thêm một ít. Những chuyện vụn vặt như vậy, nói với người nhà lại có thể kéo dài cả buổi.
Những điều giản dị ấy, ba mẹ đã cho tôi từ khi nhà còn nghèo. Tôi đã rất hạnh phúc. Cảm giác được ăn một bữa cơm nóng, được ở bên người nhà và thong thả tận hưởng một buổi tối như thế rất quen thuộc với tôi.
Vừa hình dung mình sống trong căn nhà này, tôi vừa tự hỏi: có được chừng này thì cần cố gắng bao nhiêu, cần bao nhiêu tiền?
Tôi có thể tính tiền cho một căn nhà, một bộ bàn ghế, một ấm trà, một bữa ăn. Còn sự thoải mái khi ngồi giữa căn nhà ấy, vừa no bụng, vừa nghe nhạc, vừa có người nhà bên cạnh thì thật khó quy thành một con số. Câu hỏi tưởng đơn giản mà nghĩ một lúc lại chẳng biết trả lời từ đâu.
Trong khung cảnh tôi đang nghĩ đến, trà vẫn còn ấm, nhạc vẫn đang mở, ngoài sân trăng rất sáng. Tôi muốn ba mẹ và chị em gái của mình cũng ngồi ở đó. Ngồi sát lại một chút, rót thêm mấy chén trà, đêm vẫn còn dài.
Jessie
